Blog van een conflictbegeleider

Wel of geen Vertrouwenspersoon bij grensoverschrijdend gedrag

Wel of geen Vertrouwenspersoon bij grensoverschrijdend gedrag
15-02-2022 15:14

"Om grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken moeten veel drempels geslecht worden. Medewerkers (lasthebbers, omstanders en zelfs leidinggevenden) zijn bang voor conflict, voor baanverlies, voor ontkenning of bagatellisering, voor het vergooien van kansen en voor verslechtering van de werkrelatie. Ook zijn ze bang dat het er alleen maar erger door wordt en/of dat ze buiten de groep zullen gaan vallen. Deze angst blijkt bovendien vaak niet onterecht. Het vergt een grote investering van leidinggevenden om ervoor te zorgen dat deze gevolgen niet bewaarheid worden…

 

Melders van grensoverschrijdend gedrag zijn bang voor de ‘oplossingen' die een leidinggevende kan kiezen. Behalve met schuld- en schaamtegevoelens zitten ze vaak ook nog met een stukje loyaliteit richting de ‘dader' (hij is ook aardig). Vaak hopen ze dat het vanzelf overgaat en het rotgevoel verdwijnt en ze willen niet 'klikken'.Aldus Marcel van Oss, directeur van de Opleiding Vertrouwenspersoon. En daar is geen woord van gelogen of overdreven. Dit alleen al maakt duidelijk dat het indienen van een klacht - en daarmee de gang naar de Vertrouwenspersoon of Politie - niet de beste eerste stap is om te zetten voor zowel het slachtoffer, als de organisatie.

De nadelen een klachtenprocedure

De vraag die elk slachtoffer van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag zichzelf zou moeten stellen is: gaat een klachtenprocedure mij werkelijk helpen? Mogelijk heb je het idee dat het indienen van een klacht de enige mogelijkheid is om de situatie recht te zetten. En de enige manier om het beschadigende gedrag te stoppen. Dat kan best zo zijn, maar … ben jij zelf wel klaar voor een dergelijke procedure? Oftewel: kun jij een dergelijk traject op dit moment wel aan? Vertrouwenspersonen, politieagenten en advocaten helpen je bij de zakelijke kant van het conflict, en niet met wat je allemaal doet en hoe je daar handiger mee om kan gaan en bepaalde dingen los kunt laten. 

 

Een klachtenprocedure kan lang duren, soms jarenlang!, en leidt zonder meer tot verstolling van het probleem. Je moet iedere keer weer opnieuw vertellen wat er precies gebeurd is en met bewijzen komen dat jou onrecht is aangedaan, wat helaas vaak onvoldoende mogelijk blijkt. En dat kost veel slachtoffers enorm veel energie. Een klachtenprocedure, hoe terecht ook (!), wrijft het trauma er vaak dieper in en leidt gemakkelijk tot secundaire victimisatie. En doordat het pad van de bevrijding niet ingeslagen kan worden, komt het leven van slachtoffers soms jarenlang stil te staan! Het klinkt misschien belachelijk, maar het is volkomen terecht dat slachtoffers en organisaties worstelen met de vraag of ze bepaalde zaken wel of niet aanhangig moeten maken bij een Vertrouwenspersoon. Soms is het voor iedereen beter niet het pad van de klachtenprocedure op te gaan.  

Bespreekbaar maken betekent niet per se een klachtenprocedure starten

Bespreekbaar maken is inderdaad buitengewoon belangrijk, maar niet hetzelfde als een klachtenprocedure beginnen. Want een afgehandeld conflict is bepaald niet hetzelfde als een opgelost conflict! Klachtenprocedures kunnen hun doel gigantisch voorbij schieten en meer schade toebrengen dan dat ze helpend, laat staan helend en bevrijdend werken. Ik heb dat vaak genoeg meegemaakt in mijn conflictcoachingpraktijk. Onlangs nog iemand die 4 jaar geleden op het werk klappen kreeg van een collega, zèlf naar huis werd gestuurd (ipv de collega) en zijn wetenschappelijke carrière verloor. ‘De hulp’ van maar liefst twee vertrouwenspersonen plus de ombudsman van de universiteit leverde hem helemaal niets, nada, nul op, terwijl hij in principe ijzersterk stond. Sterker nog: hun hulp bracht hem verder van huis! Hoe ondermijnend is een dergelijke ervaring?!

Wat slachtoffers vaak wèl willen

Slachtoffers zijn vaak verward en soms total loss van binnen en simpelweg niet klaar om hun zaak aanhangig te maken bij de politie of vertrouwenspersoon. Behalve dat dit hen voor allerlei risico's stelt die ze op dat moment niet overzien, hebben ze er eigenlijk ook de energie niet voor. Ze moeten eerst zelf weer op hun pootjes komen te staan. Als buitenstaander is het erg gemakkelijk om te zeggen: 'Ik zou er werk van maken; ik zou morgen naar de politie gaan!' Het slachtoffer denkt maar al te vaak: ‘Jaja, en dan?! Wat schiet ik daar mee op? Ik wil m’n baan niet kwijt. Ik wil mijn kansen niet vergooien. Ik wil de zaak niet groter maken dan nodig is. Ik wil helemaal geen klacht indienen, maar ik wil wèl dat het gedrag stopt! Ik wil wèl een veilige werkplek cq beschermd worden! En ik wil ook graag weten hoe ik mezelf bescherm en de situatie zo beinvloed, dat deze verandert. Want ik wil wèl mijn werk voort kunnen zetten!’ 
Fair enough. Het is niet meer dan eerlijk om slachtoffers ook bij die wens de ondersteuning te bieden die ze nodig hebben.   

De behoeften van elk slachtoffer

Elk slachtoffer van seksueel en ander grensoverschrijdend gedrag heeft behoefte aan een 100% veilige omgeving om zijn/haar verhaal te doen, zonder bang te hoeven zijn dat diegene aan wie dit verhaal verteld wordt met dit verhaal aan de haal gaat! (doorvertellen) Of in een traject worden gepusht waar hij/zij niet klaar voor is. Schakel dan ook een externe partij in die die veiligheid kan bieden. 

 

Elk slachtoffer van seksueel en ander grensoverschrijdend gedrag heeft behoefte aan grip op zijn emoties en herstel van zelfvertrouwen/eigenwaarde. En heeft daar doorgaans hulp bij nodig. Als er geen sprake is van een persoonlijkheidsstoornis is er geen psycholoog of psychiater nodig, maar een coach. 

 

Elk slachtoffer van seksueel misbruik en ander grensoverschrijdend gedrag zoekt naar de beste strategie om met de situatie om te gaan. En heeft er doorgaans hulp bij nodig om uit te vinden hoe hij de situatie voor zichzelf in goede banen kan leiden. Wat niet vanzelfsprekend uitmondt in de keuze voor een klachtenprocedure of juridisch traject! Sommigen geven uiteindelijk de voorkeur aan bemiddeling (relatie centraal), anderen aan mediation (belangen centraal). Omdat dit hele belangrijke voordelen kan bieden. 

Stap 1: individuele transformatieve conflictcoaching bij psychosociale arbeidsbelasting

Beter dan gelijk doorjakkeren naar professionals die hulp bieden bij het afhandelen van conflict (zoals een vertrouwenspersoon, de politie, een mediator, of een advocaat) of professionals die het conflict psychologiseren (zoals psychologen, therapeuten en psychiaters) is het naar mijn idee, om het slachtoffer eerst een pas op de plaats te gunnen voor herstel (grip op emoties) en bezinning op wat hij of zij ècht wil en daarbij nodig heeft. En dan ook te leren hoe, na alles wat er gebeurd is, toch het lastige gesprek op een waardige en succesvolle manier te voeren. 

 

Transformatieve conflictcoaching biedt de medewerker de broodnodige grond onder de voeten om het proces aan te kunnen en er zelf goed uit te komen. Bij gebrek aan een goede all round interventie op dat niveau ontwikkelden wij 20 jaar geleden de Vrijplaats®. Deze biedt precies die specialistische ondersteuning en begeleiding, die zowel slachtoffers als daders van grensoverschrijdend gedrag nodig hebben: een 100% veilige plek + transformatieve conflictbegeleiding die de medewerker in staat stelt de situatie constructief te hanteren, te benutten en los te laten. Voor het slachtoffer kan dit alsnog ook een klachtenprocedure inhouden, maar vaak ook niet en is men in staat de situatie in contact op te lossen. Wat alle betrokkenen, inclusief de organisatie, sowieso groei en soms ook nog winst oplevert. 

 

Ken jij iemand die worstelt met de vraag wat in hemelsnaam te doen, wees zo behulpzaam deze mail even door te sturen. Niet voor mij, maar voor hèn! Zodat ze beter geinformeerd een keuze maken. Ze mogen me ook gerust bellen om hun situatie voor te leggen en ik zal iedereen met plezier helpen de voor hen juiste keuze te maken. Dankjewel. 

 

© drs. Alexandra W.M. van Smoorenburg
conflictbevrijder

 

Gerelateerde artikelen

 
 
Vond je dit artikel de moeite waard? Doe me een plezier: reageer, like of deel het!